Mooie Plaatsys

Mooie Plaatsys - 9 januari tot en met 3 februari 2020

Opening donderdag 9 februari 17:00 uur door Gerard de Jong, editor en eigenaar Bildtse post. De opening is gratis te bezoeken.

Het Bildts gevoel

Eind vorig jaar presenteerden fotograaf Baukje Venema en journalist Gitte Brugman hun boek ‘Mooie Plaatsys’. Een vierdelige uitgave over de Friese streek het Bildt. Aanleiding was de gemeentelijke herindeling die het Bildt op deed gaan in de nieuwe gemeente Waadhoeke. Mooie Plaatsys gedenkt de 513 jaar lange geschiedenis van een gebied met een eigen dialect, een typerend landschap en een bijzonder slag mensen. Venema en Brugman maakten voor De Lawei een expositie op basis van hun boek.

Baukje Venema woont al ruim dertig jaar niet meer op het Bildt. Toch voelt ze zich nog steeds sterk verbonden met haar geboortedorp Ouwe-Syl, een van de vijf dorpen in de streek. Ze wilde achterhalen waarom ze nog steeds zo verknocht is aan het gebied waar ze opgroeide. ‘Het Bildts gevoel dat altijd bleef’, heeft ze het eens genoemd. Gewapend met haar camera ging ze op pad.
In dezelfde tijd dat Venema begon met haar Bildt-project werkte Gitte Brugman aan een boek over wonen aan de Oudebildtdijk. Zij, van huis uit sociaal-historicus, wilde weten hoe mensen het ervaren om zo afgelegen te wonen. Venema en Brugman ontmoetten elkaar en besloten hun beider projecten onder te brengen in een gezamenlijk initiatief. De gemeentelijke herindeling die het Bildt onderbracht bij de nieuwe gemeente Waadhoeke en de brede maatschappelijke aandacht voor het begrip identiteit zorgden voor het momentum.

Rechtlijnig en dwars
Identiteit is een centraal gegeven in Mooie Plaatsys. Het wordt van vier kanten belicht in even zovele delen van de uitgave: de taal, het landschap, de mensen en Venema’s meer persoonlijke ‘land van herkomst’. In de woorden van de makers zelf: ‘Het Bildt is een sober en kaal gebied. Het landschap is rechtlijning. De taal is kort. De mensen zijn wat dwars.’ 

Venema maakte dorpsportretten van Ouwe-Syl. Ze realiseerde zich gaandeweg dat de plek waar je je jeugd hebt doorgebracht altijd bij je hoort, ook al woon je al heel lang ergens anders.
Dan zijn er de landschapsfoto’s, die door beiden zijn gemaakt, want Brugman is behalve journalist ook een verdienstelijk fotograaf. Het meest in het oog springen de ‘mooie plaatsys’ die Venema met haar bijzondere camera’s maakte van het Bildtse landschap en zijn bewoners. In die foto’s vloeien heden en verleden soms op een wonderlijke manier samen: ze zijn onlangs gemaakt maar lijken behoorlijk oud.
De landschappen fotografeerde Venema met de zogenaamde pinhole-techniek. Dat is een vorm van analoge fotografie waarbij geen gebruik wordt gemaakt van een lens. Door de enorm lange sluitertijd die deze techniek vergt, ontstaat een sterk verstild effect. Alle beweging is eruit verdwenen.
Voor de prachtige portretten gebruikte Venema een houten negentiende-eeuwse camera. De foto’s zijn gemaakt bij bestaand licht. Het vergde nogal wat van de geportretteerden, want ze moesten lang stilzitten.

Taal en identiteit
Tenslotte is er de taal. Sinds 1996 is er een Bildts woordenboek, waarvan in 2013 een uitgebreide druk verscheen. Het Bildts is een mengeling van Fries en Hollands. Kenmerkend zijn onder andere de uitgang -y in woorden als hûssy en het vervangen van het Nederlandse sch- door sk- als in skuur. De Bilkerts zijn trots op hun taal. ’Bilkerts binne ’n soort Galliërs, maar dan sonder toverdrank’, meldden Venema en Brugman, die hiermee de Bildtse volkszanger Jan de Vries citeerden. Door de gemeentelijke herindeling zouden de Bilkerts tot een hernieuwd besef van hun identiteit gekomen zijn.


Veelzijdige expositie
Zo veelzijdig als de boekuitgave is, zo is de expositie ook. Te zien zijn de foto’s van Ouwe-Syl, een serie portretten en een serie landschappen. De foto’s gaan vergezeld van Bildtse citaten uit de interviews. 

In een film van zeventien minuten wordt een artistieke impressie van het landschap gecombineerd met gesproken fragmenten. Daarin vertellen mensen in het Bildts over hoezeer ze zich verbonden voelen met het landschap. De film is gemaakt in samenwerking met Tresoar.
Om een idee te krijgen van de pinhole-techniek waarmee Venema de Bildtse landschappen fotografeerde, wordt een kist gepresenteerd die de werking ervan duidelijk maakt. Brugman: ‘Je kunt er van bovenaf inkijken en dan zie je hoe het beeld van buiten in omgekeerde vorm binnen te zien is. Zo kun je ervaren hoe je zonder lens toch van een camera kunt spreken.’

Tekst: Dirk van Ginkel


RANDPROGRAMMA:
Boek op 2 februari een workshop analoge pinhole fotografie welke wordt gegeven door Baukje Venema. Klik hier om je aan te melden.


AFWIJKENDE OPENINGSTIJDEN:
Op 10 januari zal de galerij gesloten zijn.
 

 

Winkelmandje

U heeft geen voorstellingen in uw winkelmandje.

Er is iets misgegaan met het laden van dit evenement. Probeer het later nogmaals.