Geweest: Kristi Neider en Jitse Sikkema

Kristi Neider en Jitse Sikkema - 15 september t/m 3 november 2019

De nieuwe expositie in De Lawei laat nadrukkelijk zien hoe emoties in kunst verbeeld kunnen worden. Hoop, wanhoop, heimwee en verwondering hebben hun taal gevonden in sculpturen en linosnedes. Het werk van beeldhouwer Jitse Sikkema en linokunstenaar Kristi Neider sluit wonderwel op elkaar aan. In fijngevoeligheid, subtiliteit en trefzekerheid.

Opening zondag 15 september vanaf 15:00 uur in De Lawei door o.a. Hylke Tromp.

U bent allen van harte uitgenodigd!
 

KRISTI NEIDER

Ik wil mij technisch en inhoudelijk steeds vernieuwen
Kristi Neider (1976) groeide op in Estland. Na jaren als grafisch vormgever te hebben gewerkt, vertrok ze naar Nederland. Daar is ze sinds 2007 full time werkzaam als kunstenaar. Ze specialiseert zich in de linosnede, waarin ze een heel persoonlijke thematiek verbeeldt. De tiendelige serie ‘Heimwee’ is daarvan een prachtig voorbeeld.

Grafisch ontwerpen is een creatief vak, maar wel een waarbij de opdrachtgever uiteindelijk bepaalt of je werk goed is of niet. Dat begon Kristi Neider dwars te zitten. Ik wilde zelf de baas zijn over mijn eigen werk. Toen besloot ze voor zichzelf te kiezen en zich volledig te richten op kunst.

Een eigen weg
Kristi Neider begon aanvankelijk te tekenen en te schilderen, want ze wist van zichzelf dat ze daar goed in was. Toch bleek grafiek haar uiteindelijk beter te liggen. Ze kwam uit op de linosnede, een grafische techniek waarbij je van een stuk linoleum juist die delen wegsnijdt die niet tot het beeld behoren. Het overgebleven deel wordt met inkt bestreken en daarna afgedrukt. Bij een kleurenlino wordt elke kleur apart gedrukt. 

Die techniek bleek gewoon het beste bij mij te passen. Bij een kleurenlino kon ik helemaal mijn eigen weg bepalen, aldus Neider. Ik heb bovendien een techniek ontwikkeld waarin ik mijn tekenvaardigheid heel goed kan toepassen. Dat geeft een sterke eigenheid aan mij werk.
Neider begint haar werk vaak zonder vooropgezet plan, ze schetst met een tekenpen net zolang op de computer tot er een beeld ontstaat dat interessant genoeg is om te verwerken tot een linosnede. Vaak is dat een beeld in kleur. Neider maakt vervolgens een analyse van de volgorde waarin de kleuren het best gedrukt kunnen worden en gaat dan met de guts aan de slag.
Sommige mensen maken hun afbeeldingen naar foto’s van een bestaande situatie, bij mij komt het allemaal van binnenuit: herinneringen, gevoelens, verlangens, noem maar op. Zo ben ik met het thema “heimwee” bezig gegaan.

Tekenachtige stijl
Kristi Neider maakt het zichzelf bepaald niet makkelijk. Veel linokunstenaars werken met grote vlakken en een beperkt aantal kleuren. Neider heeft een tekenachtige stijl, ze gebruikt ontelbaar veel kleine korte lijntjes en soms wel zeven of acht kleuren. Een monnikenwerk om dat uit te snijden, al noemt ze het zelf een meditatief proces.

Toen ik eens open atelier hield, verbaasde een van de bezoekers zich erover dat ik er tijd voor had om zo gedetailleerd te werken. Maar mijn stelling is: als je de passie hebt, heb je de tijd. En ik heb die passie. In mijn hoofd woelt het altijd van de ideeën, ik heb altijd zin om te werken, het lijkt bijna een verslaving. Maar het werken is voor mij ook nodig om de dingen hun plek te geven.
Dat was het geval bij de Heimwee-serie. Hoewel ze het in Nederland prima naar haar zin heeft, denkt ze af en toe met weemoed aan Estland: de wouden, de meertjes, het ouderlijk huis....Ik heb het allemaal afgebeeld in mijn werk. En toen ik ermee klaar was, was ik ook klaar met mijn heimwee.
Haar stijl in deze serie is nagenoeg abstract. De titels komen daarom goed van pas: je kunt de op het eerste gezicht willekeurige wirwar van lijnen nu goed plaatsen. Inmiddels werkt ze weer in een bijna illustratieve stijl, met zeer herkenbare taferelen. Zoals dat van een moeder met haar kinderen, dobberend in een van iedereen verlaten zwembad. Andere thema’s dus, maar met behoud van dat tekenachtige handschrift. Dat is groei, zegt ze. Alles wat je geleerd hebt meenemen en toepassen in een volgende fase.

Experiment
Of je als grafisch kunstenaar nu snijdt in hout of linoleum, je bent voor wat betreft de grootte van je afbeelding altijd beperkt tot dat ene vlak: het houtblok of het stuk linoleum. Kristi Neider maakt werk waarbij haar tekenlijnen nogal eens doorlopen buiten dat vlak. Dat is echt een toevoeging aan de kunst van het linosnijden, want dat kan helemaal niet.

Dat kan wel’, zegt ze, al heb je daar wel een ongebruikelijke ingreep voor nodig. Ik heb na het snijden van de lijnen gewoon de rest van het linoleum aan onder- en bovenkant weggesneden waardoor het lijkt alsof ze buiten de drukvorm doorlopen, maar dat doen ze dus niet echt. Dat is een vondst van mezelf, ja. Ik vind dat je als kunstenaar jezelf moet uitdagen, nieuwe ideeën moet onderzoeken en nieuwe technieken ontwikkelen. Daar haal ik energie uit.

www.kristineider.com

 

Beeldhouwer JITSE SIKKEMA

Inspiratie vind ik overal om me heen

Jitse Sikkema (1943) werd geboren in Leeuwarden. Hij studeerde aan Academie Minerva in Groningen. Na als schilder te zijn begonnen, stapte hij al snel over op beeldhouwen. Zijn favoriete materiaal is klei. Klei is een prachtig materiaal om vorm te geven aan een idee. Het is een materiaal met veel karakter.

Sikkema omschrijft zichzelf als een man die altijd met zijn neus naar de grond loopt. Ik ben voortdurend op zoek naar interessante vormen: een plantje, een steen, een botje, een opvallend stukje hout. Vroeg of laat verwerk ik een onderdeel daarvan tot een beeld. In De Lawei is daar een mooi voorbeeld van te zien: een metershoog in brons gegoten beeld dat een enorme uitvergroting is van een klein stukje bot.

Actualiteit
Maar niet alleen concrete objecten brengen Sikkema op ideeën voor zijn kunst, ook berichten op tv of in de krant kunnen dat doen. De aanhoudende nieuwsstroom over vluchtelingen brachten hem op het idee van De ontheemden (onvoltooid).

Er zijn ongelofelijk veel mensen op de vlucht. Vanwege oorlog, armoede, ziekte, honger, noem maar op. Dat inspireerde mij tot een beeldengroep die uit veel figuren bestaat. Omdat er steeds meer vluchtelingen komen, heb ik aan de titel het woord “onvoltooid” toegevoegd.
Sikkema laat de lange, dunne figuren met hun slap langs het lichaam afhangende armen allemaal dezelfde kant opkijken. Het lijkt alsof ze zich verslagen voelen en gelaten hun lot ondergaan. Deze beeldengroep verbeeldt de wanhoop.
‘Ik heb voortdurend een kampachtige situatie op mijn netvlies’, zegt Sikkema. ‘Met mensen die samendrommen achter prikkeldraad en geen idee hebben van wat ze met zichzelf aan moeten.’

Mythe
Met zijn beeldengroep Feniks stelt de beeldhouwer daar wat tegenover: hoop. Gebaseerd op de mythologische vogel die na verbrand te zijn uit zijn eigen as verrijst en een nieuw leven krijgt met nieuwe kansen. Niemand heeft die vogel ooit gezien, dus ik kon ervan maken wat ik wilde. Mijn beelden doen een beroep op de fantasie van de kijker.

Je kunt in de reeks een toename zien van detaillering: de vorm van de feniks wordt steeds concreter, alsof hij zich uit vormloze materie ontwikkelt tot zijn uiteindelijke gedaante, uitmondend in enkele steeds uitgewerkter portretten van zijn kop. Alsof de hoop steeds duidelijker gestalte krijgt.
Dat zou zomaar kunnen. Je mag erin zien wat je wilt, zegt Sikkema. Ik vind het altijd heel mooi als mijn werk de verbeelding van de mensen in gang zet. Iedereen heeft die vrijheid en ik hoop dat iedereen die ook neemt.

Eenvoud
Sikkema werkt op een sterk gelaagde manier. Hij bouwt zijn beelden op uit verschillende soorten klei die hij in plakjes over elkaar legt. Dat geeft ze hun specifieke en herkenbare Sikkema-structuur. Die structuur blijft behouden in brons. Maar als de beeldhouwer zijn beelden zelf bakt, ontstaan er bovendien prachtige kleurschakeringen. De ene soort klei kleurt bij verhitting namelijk anders dan de andere. 

De Ontheemden en Feniks hebben een mooie korrelige, rood en zwart uitgeslagen huid. Ze hebben – anders dan zijn beelden in het harde en robuuste brons – iets teers en kwetsbaars over zich. Een effect dat versterkt wordt door de eenvoud van de vormtaal. Alles is bij Sikkema gericht op de essentie. Hij citeert de door hem bewonderde Constantin Brancusi: Eenvoud is niet een doel, maar men komt tot eenvoud als men de wezenlijke betekenis der dingen benadert.

https://jitsesikkema-galeriebuitengewoon.nl

Tekst Dirk van Ginkel.  
 

Randprogramma

  • 5 oktober: Boek hier een rondleiding van Jitse Sikkema
  • 26 oktokber: Boek hier een workshop stempels maken (3+) olv Mascha van Kempen
  • 3 november: Boek hier een workshop linosnede voor volwassenen olv Kristi Neider en Mascha van Kempen


     

 

Winkelmandje

U heeft geen voorstellingen in uw winkelmandje.

Er is iets misgegaan met het laden van dit evenement. Probeer het later nogmaals.